USD
Қазақстанда 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет жобасы талқыланып жатыр. Құжатты қарау барысында депутат Гүлназ Атамқұлова Үкіметтің экономикалық өсім жөніндегі болжамы халықаралық қаржы ұйымдарының бағалауынан жоғары екенін айтып, экономика күткен деңгейде дамымаса, бюджет шығыстары қалай реттелетінін сұрады.
Депутаттың мәліметінше, Үкімет алдағы үш жылға арналған бюджетті экономиканың жыл сайын орта есеппен 5,4 пайызға өсуі мүмкін деген базалық сценарий негізінде әзірлеген. Алайда халықаралық ұйымдардың бағалауы бұдан төмен. Халықаралық валюта қоры 2027 жылы Қазақстан экономикасының өсімін 4,4 пайыз, Дүниежүзілік банк 3,9 пайыз, ал Ұлттық банк 3,5 пайыз деңгейінде болжайды.
Атамқұлова болжамдар арасындағы айырмашылық бюджет тұрақтылығына әсер етуі мүмкін екенін атап өтті. Оның айтуынша, Жоғары аудиторлық палата 2027 жылға жоспарланған 30,2 трлн теңге шығыс бюджеттік қағидаларда белгіленген шекті көлемнің 100 пайызына тең екенін көрсеткен. Бұл экономикалық жағдай нашарлаған жағдайда қосымша қаржы резервінің болмауына әкелуі мүмкін.
Осыған байланысты депутат Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннен Үкіметтің 5,4 пайыздық өсім болжамын қандай есептерге сүйеніп жасағанын түсіндіруді сұрады. Сондай-ақ экономикалық өсім төмендеген жағдайда шығындарды қысқарту қарастырылған ба және қандай салаларға әсер етуі мүмкін деген сауал қойды.
Жұманғарин экономикалық өсімге не негіз болатынын түсіндірді
Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин Үкіметтің болжамы бірнеше негізгі саланың дамуына негізделгенін айтты. Олардың қатарында өңдеу өнеркәсібі, сауда, құрылыс және көлік-логистика бар.
Министрдің сөзінше, экономиканы әртараптандыру шараларының нәтижесінде өңдеу өнеркәсібі жақсы қарқын көрсетіп отыр. Бұл саладағы орташа өсім 5,9 пайыз болады деп күтілуде. Негізгі қозғаушы күш ретінде машина жасау, металлургия, химия және тамақ өнеркәсібі, сондай-ақ құрылыс материалдарын өндіру аталды.
Бұдан бөлек, Үкімет ауыл шаруашылығының өсімін 6 пайыз деңгейінде болжап отыр. Ал инвестиция көлемі жыл сайын 9,9 пайызға артады деген есеп бар.
Жұманғарин халықаралық қаржы ұйымдарының болжамдары жыл ішінде бірнеше рет қайта қаралатынын еске салды. Оның пікірінше, бастапқы бағалаулар кейінгі экономикалық өзгерістерге қарай түзетілуі мүмкін. Министр мұнай бағасына қатысты түрлі ұйымдардың болжамдары да бір-бірінен ерекшеленетінін мысалға келтірді.
Бюджет шығыстары қалай есептеледі?
Министр республикалық бюджет шығыстарының көлемі белгіленген бюджеттік қағидаларға сәйкес айқындалатынын түсіндірді. Есептеу кезінде экономикалық өсімнің он жылдық болжамы мен нысаналы инфляция деңгейі ескеріледі.
Жұманғариннің айтуынша, осы есептеулердің нәтижесінде келесі жылға арналған көрсеткіш 9,2 пайызды құраған. Соның негізінде 2027 жылға бюджет шығыстары 30,2 трлн теңге көлемінде жоспарланған.
Осылайша, депутат бюджет болжамдарының шынайылығы мен экономикалық жағдай нашарлаған кездегі шығыстарды реттеу мәселесін көтерсе, Үкімет өкілі жоспарланған өсімге нақты сектор салаларының дамуы мен инвестицияның артуы негіз болатынын түсіндірді.
