USD
Жаңа Су кодексі: бизнес суды үнемдеуге қалай көшеді?
Қазақстанның жаңа Су кодексі су ресурстарын пайдалану тәртібіне бірқатар өзгеріс енгізді. Құжатта экологиялық ағын ұғымы бекітіліп, суды пайдалануды цифрлық есепке алу, су ысырабын азайту және су үнемдеу технологияларын енгізу міндеттелді.
Өнеркәсіп кәсіпорындары мен жылу өндіретін ұйымдарға жаңа талаптарға бейімделу үшін өтпелі кезең берілген. Олар 2027 жылдың жазына дейін су тұтынуды қысқарту бойынша жоспар әзірлеп, оны бес жылдан аспайтын мерзімде жүзеге асыруы тиіс. Яғни 2032 жылға қарай бизнес суды барынша тиімді пайдалануға көшуі керек.
Мемлекетке бес жылдық жеңілдік берілмеген
Мәжілістің бұрынғы депутаты, Су кодексін әзірлеу жөніндегі жұмыс тобының жетекшісі болған Павел Казанцевтің айтуынша, жеке және квазимемлекеттік секторға берілген өтпелі кезең мемлекеттік органдарға қатысты емес.
Оның сөзінше, су жеткізу жүйелерінің, каналдар мен құбырлардың едәуір бөлігі жеке меншікте болғанымен, олар да су шығынын азайту жөніндегі талаптарға бағынуы тиіс.
Мысалы, «Қазсушар» секілді су жеткізумен айналысатын ұйымдарға да жаңа міндеттер жүктеледі. Олардың жұмысы әкімшілік және қылмыстық заңнамадағы жауапкершілік тетіктерімен реттеледі.
Әр өңір, су бассейні және ірі су жеткізуші құрылым бойынша нақты көрсеткіштер белгіленуі керек. Олар су көлемі, сапасы және белгіленген шараларды орындау мерзімі сияқты өлшемдерді қамтиды.
Каналдар мен құбырларды жаңарту қажет
Казанцевтің айтуынша, мемлекеттік құрылымдар су инфрақұрылымын жаңғырту жұмыстарын кейінге қалдырмай жүргізуі керек. Бұл үшін бюджет қаражаты қарастырылған.
Ескірген және су көп жоғалатын каналдарды заманауи материалдармен қайта жөндеу, сондай-ақ негізгі магистральдық құбырларды жаңарту арқылы су ысырабын азайту көзделген.
Ал бизнес пен квазимемлекеттік секторға технологиялық жаңғырту жоспарын дайындауға бес жылға дейін уақыт беріліп отыр.
Суды үнемдеу жоспары нақты көрсеткіштерге негізделеді
Су үнемдеу жөніндегі жоспар тек қағаз жүзіндегі құжат болмауы үшін оның орындалуын бақылаудың нақты тетіктері қарастырылған.
Павел Казанцевтің айтуынша, кәсіпкерлерге қажетті технологияларды таңдауға консалтингтік компаниялар мен арнайы институттар көмектесе алады. Ал мемлекеттік органдар бекітілген жоспарлардың орындалуын бақылайды.
Мысалы, автожуу орны бірнеше жыл ішінде орталық су құбырына тәуелділікті азайтып, айналымды сумен жабдықтау жүйесіне көшетінін жоспарласа, бұл міндет нақты мерзіммен және өлшенетін көрсеткіштермен бекітіледі.
Мұндай тәсіл су үнемдеу бағдарламаларының формалды түрде орындалуына жол бермеуге бағытталған.
Су ресурстарын тиімсіз пайдалануға талап күшейеді
Бұрынғы депутаттың пікірінше, жаңа Су кодексі суды орынсыз және тиімсіз пайдалануды қысқартуға бағытталған талаптарды күшейтті.
Оның айтуынша, бұған дейінгі мемлекеттік бағдарламаларды іске асыру барысында бірқатар кемшілік болған. Енді бизнеске қойылатын талаптар нақты индикаторлармен байланыстырылып, кәсіпкерлер өздерінің технологиялық мүмкіндіктеріне қарай тиісті жоспар әзірлей алады.
Нәтижесінде 2032 жылға қарай кәсіпорындарда суды тұтынуды азайтып, заманауи әрі үнемді технологияларға көшу процесі аяқталуы тиіс.
